T\u00fcrkiye\u2019de meydana gelen Kahramanmara\u015f merkezli iki y\u0131k\u0131c\u0131 depremin \u00fczerinden \u00fc\u00e7 haftadan fazla bir s\u00fcre ge\u00e7ti. Buna ra\u011fmen i\u00e7imizdeki ac\u0131 h\u00e2len ilk g\u00fcnk\u00fc kadar taze. Bir yandan yitirdi\u011fimiz canlara ve gencecik karde\u015flerimize \u00fcz\u00fcl\u00fcyoruz. Di\u011fer yandan da T\u00fcrkiye\u2019de art\u00e7\u0131lar\u0131n devam etmesinden \u00f6t\u00fcr\u00fc deprem ve tsunami b\u00f6lgesinde yer alan adam\u0131zda can g\u00fcvenli\u011fimize y\u00f6nelik kayg\u0131lar\u0131m\u0131z her ge\u00e7en g\u00fcn art\u0131yor. Bunun yan\u0131nda toplumsal haf\u0131zam\u0131za kaz\u0131nan son haftalar\u0131n travmatik geli\u015fmeleri ve yasl\u0131 ailelerimizin kederleri, zaten bize ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na deprem ger\u00e7e\u011fini ve kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131\u011f\u0131m\u0131z tehdidi ister istemez anbean hat\u0131rlat\u0131yor. Esasen 1999 y\u0131l\u0131ndan \u00f6nce ve Annan Plan\u0131 d\u00f6neminde kontrols\u00fczce in\u015fa edilen betonarme binalar\u0131n b\u00fcy\u00fck oranda sa\u011flam olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 varsayarsak, i\u00e7inde bulundu\u011fumuz tablo kar\u015f\u0131s\u0131nda karamsarl\u0131\u011fa kap\u0131lmamak a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 pek de m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Bu sebeple toplumumuzda korkunun h\u00e2kim olmas\u0131 da gayet do\u011fal. Ortadaki risk ve korkuyu bertaraf etmenin tek yolu ise yap\u0131 denetimlerinin sa\u011flanmas\u0131 ve depreme dayan\u0131ks\u0131z binalar\u0131n h\u0131zl\u0131ca tahliye edilmesidir. Zira ge\u00e7en yaz\u0131da da vurgulad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00fczere deprem de\u011fil ihmaller \u00f6ld\u00fcr\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n
Unutulmamal\u0131d\u0131r ki \u0130talya, ABD ve \u00f6zellikle Japonya gibi bir\u00e7ok farkl\u0131 \u00fclkede de insanlar deprem tehdidiyle her an kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yad\u0131r. Fakat oradaki jeolojik afetler (istisnalar hari\u00e7) s\u0131k\u0131 y\u00f6netmelikler ve denetimler gere\u011fi genellikle b\u00f6lgemizdeki kadar can kayb\u0131na sebep olmamaktad\u0131r. Belki bu nedenle bizlere k\u0131yasla o \u00fclkelerde depreme y\u00f6nelik korku iklimi nispeten daha \u0131l\u0131ml\u0131d\u0131r. Buradan yola \u00e7\u0131karak \u015fu an \u00fclkemizin ilk \u00f6nceli\u011fi kentleri g\u00fcvenli bir yer h\u00e2line getirmek olmal\u0131d\u0131r. Bu ba\u011flamda T\u00fcrkiye\u2019deki depremlerin a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koydu\u011fu \u00fczere; sa\u011flam olmayan yap\u0131la\u015fman\u0131n, sava\u015f veya ter\u00f6r tehditlerinden daha b\u00fcy\u00fck bir milli g\u00fcvenlik sorunu te\u015fkil etti\u011fi de g\u00f6z ard\u0131 edilmemelidir. O h\u00e2lde h\u00fck\u00fcmet ve yerel y\u00f6netimlerin tamam\u0131 ge\u00e7ti\u011fimiz g\u00fcnlerde baz\u0131 belediyelerin ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 yap\u0131 denetim seferberli\u011fine ortak olmal\u0131d\u0131r. Bunun yan\u0131nda ge\u00e7ti\u011fimiz hafta Hatay depreminden sonra verilen tsunami uyar\u0131s\u0131na takiben, yetkili makamlar\u0131n bir an \u00f6nce GSM operat\u00f6rleriyle olas\u0131 bir tsunami afetinde erken uyar\u0131lar\u0131n SMS yoluyla yurtta\u015flara saniyeler i\u00e7erisinde ula\u015fmas\u0131na y\u00f6nelik bir \u00e7al\u0131\u015fma ba\u015flatmas\u0131 gerekti\u011fine inan\u0131yorum. Ayr\u0131ca jeofizik m\u00fchendislerinin \u00f6nerdi\u011fi \u00fczere bundan b\u00f6yle yeni yerle\u015fim alanlar\u0131 belirlenirken mutlaka i\u00e7 veya y\u00fcksek kesimler ve kaya gibi sa\u011flam zeminler tercih edilmeli, imar ruhsatlar\u0131 da bu do\u011frultuda verilmelidir.<\/p>\n\n\n\n
Son olarak da eski yap\u0131lar\u0131n yo\u011fun oldu\u011fu b\u00f6lgelerde insan, do\u011fa ve ya\u015fam odakl\u0131 topyek\u00fbn bir kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 ba\u015flat\u0131lmal\u0131 ve baz\u0131 beldeler bu ba\u011flamda yeni ba\u015ftan in\u015fa edilmelidir. Bu g\u00f6revi de mimar, akademisyen ve \u015fehir planc\u0131lar\u0131ndan olu\u015fan siyaset \u00fcst\u00fc bir komisyon y\u00fcr\u00fctmelidir. Her ne kadar can\u0131m\u0131z yan\u0131yor, i\u015fimiz zor ve vaktimiz dar olsa da \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki f\u0131rsat\u0131 iyi de\u011ferlendirerek de\u011fi\u015fime tabi olan yerleri Avrupa, Amerika, Yeni Zelanda ve Avustralya\u2019da oldu\u011fu gibi belde sakinlerinin t\u00fcm ihtiya\u00e7lar\u0131 g\u00f6zetilerek modern ve geleneksel mimari tarzlar\u0131n sentezi \u015fekilde, yani k\u0131sacas\u0131 \u00f6zveriyle ihya etmeliyiz. \u00c7\u00fcnk\u00fc bundan sonra d\u00f6n\u00fc\u015fecek yerlerde yap\u0131lar kal\u0131c\u0131 olacakt\u0131r ve o nedenle yap\u0131lacak hatalar\u0131n telafisi bilahare pek de m\u00fcmk\u00fcn olamayabilir. Bunun bedelini de hepimiz ve \u00f6zellikle bizden sonraki nesiller daima \u00e7ekecektir. Oysaki toplumun sadece ikamet edebilece\u011fi de\u011fil; bilakis sosyalle\u015fece\u011fi, k\u00fclt\u00fcr sanat etkinliklerine kat\u0131labilece\u011fi, geli\u015fece\u011fi ve sokaklar\u0131nda kaybolabilece\u011fi yerlere de ihtiyac\u0131 vard\u0131r. E\u011fer hakikat b\u00f6yle olmasayd\u0131 d\u00fcnyada bir\u00e7ok insan Paris, Roma veya Amsterdam gibi \u015fehirlerde ya\u015famak veya en az\u0131ndan oralar\u0131 g\u00f6rmek i\u00e7in b\u00fcy\u00fck \u00e7aba sarf etmezdi. Ayr\u0131ca \u015fehirlerin insan psikolojisinden, kriminal vaka oranlar\u0131na ve toplumsal bar\u0131\u015fa kadar geni\u015f bir yelpazede ciddi bir etki alan\u0131na sahip oldu\u011fu da bilinmelidir. H\u00e2l b\u00f6yleyken ya \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki s\u00fcre\u00e7te toplumumuzun keyifle ya\u015famak istedi\u011fi ve d\u00fcnyada cazibe merkezi h\u00e2line gelebilecek huzurlu beldeler in\u015fa edece\u011fiz ya da bug\u00fcne kadar oldu\u011fu gibi ranta ve betona dayal\u0131 ucubeler yaratarak gelece\u011fimizi karartaca\u011f\u0131z. E\u011fer ilk se\u00e7ene\u011fi tercih edeceksek yap\u0131lmas\u0131 gereken bellidir: Bilime dayal\u0131 bir kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm s\u00fcrecini gayret ve sab\u0131rla s\u00fcrd\u00fcrmek.<\/p>\n\n\n\n
Bilgi notu: \u00dclkemizin \u00f6nde gelen mimarlar\u0131ndan Onur Olguner\u2019in sosyal medya sayfalar\u0131n\u0131 takip ederek yukar\u0131daki g\u00f6r\u00fc\u015flerle b\u00fcy\u00fck oranda \u00f6rt\u00fc\u015fen somut \u00f6neriler g\u00f6rebilir ve do\u011fru kentle\u015fmeyle ilgili daha fazla bilgiye eri\u015febilirsiniz. Bu yaz\u0131y\u0131 haz\u0131rlamadan \u00f6nce kendisinin g\u00f6r\u00fc\u015flerine de ba\u015fvurdu\u011fumu belirtmek isterim.<\/p>\n\n\n\n
*****<\/p>\n\n\n\n
Haftan\u0131n s\u00f6z\u00fc:<\/p>\n\n\n\n