De\u011ferli okurlar takip etti\u011finiz \u00fczere her hafta \u00fclkemizi ilgilendiren farkl\u0131 bir kritik konuyu k\u00f6\u015femize ta\u015f\u0131y\u0131p enine boyuna de\u011ferlendiriyoruz. Bug\u00fcnk\u00fc yaz\u0131mda her \u015feyden \u00f6nce bir hukuk\u00e7u olarak KKTC yarg\u0131s\u0131ndaki sorunlara dikkatinizi \u00e7ekmek istiyorum.<\/p>\n\n\n\n
D\u00fcnyadaki bir\u00e7ok yarg\u0131 sistemini ara\u015ft\u0131rm\u0131\u015f birisi olarak \u015funu en ba\u015fta ifade etmek isterim ki \u00fclkemizdeki yarg\u0131 sistemi temeli itibariyle geli\u015fmi\u015f \u00fclkelere \u00f6rnek olacak bir yap\u0131ya sahiptir. Ancak yasal \u00e7er\u00e7eve ve alt yap\u0131daki baz\u0131 eksikler nedeniyle bug\u00fcn \u00fclkemiz yarg\u0131s\u0131 maalesef hak etti\u011fi konumdan \u00e7ok uzak bir noktadad\u0131r. \u00d6yle ki kapasitesi ve fiziki \u015fartlar\u0131 yetersiz durumdad\u0131r. Ayr\u0131ca mahkeme s\u00fcre\u00e7leri yarg\u0131\u00e7lar\u0131n i\u015f y\u00fck\u00fcn\u00fcn a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 sebebiyle olduk\u00e7a uzundur. \u00c7\u00fcnk\u00fc ask\u0131da bulunan dosyalar\u0131n say\u0131s\u0131 binleri bulmakta ve her y\u0131l eklenen dosya say\u0131s\u0131 bu rakam\u0131 daha da yukar\u0131ya t\u0131rmand\u0131rmaktad\u0131r. Bu da mahkemelerde bekleme s\u00fcrecinde olan dava dosyalar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki y\u0131llarda neticelendirilemeyecek kadar fazla oldu\u011fu, yarg\u0131 s\u00fcre\u00e7lerinin daha da uzayaca\u011f\u0131 ve bu nedenle KKTC\u2019de g\u00f6rev yapan toplam (sadece) otuz bir yarg\u0131c\u0131n i\u015f y\u00fck\u00fcn\u00fcn daha da artaca\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmektedir. Buradan yola \u00e7\u0131karak, yarg\u0131m\u0131z\u0131n bir \u00e7\u0131kmaz\u0131n i\u00e7inde oldu\u011funu ifade etmek herhalde olduk\u00e7a ger\u00e7ek\u00e7i olacakt\u0131r. Fakat geciken adalet, adalet olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bu k\u00f6r d\u00f6ng\u00fc elbette sonsuza kadar devam edemeyecektir veya etmemelidir. O nedenle bu sorunlara acil bir \u00e7\u00f6z\u00fcm bulunmas\u0131 \u015fartt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
\u00c7\u00f6z\u00fcm asl\u0131nda kolayca m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr, bunun i\u00e7in gerekli olan sadece g\u00fc\u00e7l\u00fc bir iradedir. Bu iradenin ilk aya\u011f\u0131 mahkemelerin fiziki altyap\u0131 sorunlar\u0131n\u0131n giderilmesi olmal\u0131d\u0131r. Bu ba\u011flamda mahkemelerimizin kapasitesi art\u0131r\u0131lmal\u0131, gerekli ara\u00e7 gere\u00e7ler temin edilmeli ve \u00fclkemize yak\u0131\u015fmayan mahkeme salonlar\u0131 modernize edilmelidir. KKTC\u2019de adalet bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n olmamas\u0131 sebebiyle bu t\u00fcr i\u015flerle ilgilenmek \u00fczere \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131’nda bir daire olu\u015fturulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
\u0130radenin ikinci aya\u011f\u0131 olarak seneler \u00f6nceki hezeyandan dersler \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131p tekrar referanduma gidilmeli ve bir an \u00f6nce yarg\u0131\u00e7lar\u0131n say\u0131s\u0131 y\u00fckseltilmelidir. Mevcut sorunlar ancak bu \u015fekilde k\u00f6kten \u00e7\u00f6z\u00fclebilir. Zira KKTC\u2019nin resmi n\u00fcfusu her ne kadar 350 bin civar\u0131nda g\u00f6sterilse de gayri resmi rakamlara g\u00f6re n\u00fcfusun 800 binin \u00fczerinde oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. Bu da bir yarg\u0131ca 25 bin ki\u015finin d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc anlam\u0131na gelmektedir. Yani burada b\u00fcy\u00fck bir orant\u0131s\u0131zl\u0131k s\u00f6z konusudur. Bu hesaba \u00e7o\u011fu davaya birden fazla yarg\u0131c\u0131n bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131 da eklersek tablonun daha da vahim oldu\u011funu anlar\u0131z. Bu nedenle yarg\u0131\u00e7lar\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131n y\u00fckseltilmesi bir se\u00e7enek de\u011fildir, zaruridir.<\/p>\n\n\n\n
\u0130radenin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc aya\u011f\u0131 da d\u00fcnyada, \u00f6zellikle de Avrupa Birli\u011fi\u2019nde ba\u015far\u0131yla uygulanan ve uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm s\u00fcrecini epeyce k\u0131saltan arabuluculuk sisteminin \u00fclkemizde bir an \u00f6nce hayata ge\u00e7irilmesi olmal\u0131d\u0131r. Arabuluculuk sistemi devlet mahkemelerinin y\u00fck\u00fcn\u00fc azaltacak olan alternatif bir uyu\u015fmazl\u0131k \u00e7\u00f6z\u00fcm modelidir. Bu y\u00f6ntemle aralar\u0131nda davaya konu olmu\u015f veya olabilecek bir uyu\u015fmazl\u0131k olan ki\u015filer, meseleyi uzman bir arabulucu e\u015fli\u011finde kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak m\u00fczakere ederek \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fturabilmektedir. Arabuluculuk s\u00fcreci t\u00fcm taraflar\u0131n bu y\u00f6nteme onay vermesiyle ba\u015flar, arabulucu taraf\u0131ndan y\u00f6netilir ve son tutana\u011f\u0131n arabuluculuk dairesine bildirilmesiyle kapat\u0131l\u0131r. Taraflar anla\u015fmalara uymad\u0131\u011f\u0131 takdirde son tutanak mahkeme yoluyla icra edilebilir.<\/p>\n\n\n\n
Bu s\u00fcrecin koordinasyonunu sa\u011flayan arabulucular resmi sertifikasyon program\u0131n\u0131 ba\u015far\u0131yla tamamlam\u0131\u015f ve arabuluculuk dairesinde kayd\u0131 olan ki\u015filerdir. Her ne kadar zorunlu olmasa da arabulucular i\u015fin do\u011fas\u0131 gere\u011fi genellikle hukuk fak\u00fcltesi mezunlar\u0131d\u0131r. Yarg\u0131\u00e7lar\u0131n aksine bu ki\u015filer h\u00fck\u00fcm vermez ve genellikle \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerilerinde bulunmazlar. Bilakis sadece taraflar\u0131n ileti\u015fimini kolayla\u015ft\u0131rarak onlar\u0131 masada tutan y\u00f6ntemler uygular ve b\u00f6ylece taraflar\u0131n kendi \u00e7\u00f6z\u00fcmlerini kendilerinin bulmalar\u0131na yard\u0131mc\u0131 olurlar. Arabulucunun tarafs\u0131z ve ba\u011f\u0131ms\u0131z bir ki\u015fi olmas\u0131 gerekir. O nedenle taraflardan biriyle ciddi bir ba\u011f\u0131 olmas\u0131 halinde arabuluculuk yapmamal\u0131d\u0131r. Arabuluculu\u011fa ba\u015fvuru \u00f6zellikle alacak verecek meselelerinde, \u015fiddetin kati olmad\u0131\u011f\u0131 aile i\u00e7i anla\u015fmazl\u0131klarda, miras konular\u0131nda, tazminat ve i\u015f davalar\u0131nda yap\u0131l\u0131r. Buna g\u00f6re KKTC kaza mahkemelerinde ask\u0131da olan ve \u00e7o\u011funlu\u011fu olu\u015fturan alacak verecek (ve tazminat) davalar\u0131 bu sistemle en k\u0131sa zamanda neticelendirilebilecektir. Bu sistemi \u00fclkemizde hayata ge\u00e7irebilmek i\u00e7in \u00f6nce yasal alt yap\u0131 haz\u0131rlanmal\u0131, t\u00fcm tutanaklar\u0131 tutacak ve sistemi kontrol edecek bir arabuluculuk dairesi kurulmal\u0131, daha sonra da arabulucular\u0131n yeti\u015ftirilmesi i\u00e7in sertifikasyon programlar\u0131 ba\u015flat\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Son olarak arabuluculu\u011fun KKTC yarg\u0131s\u0131n\u0131n i\u015f y\u00fck\u00fcn\u00fc hafifletebilmesinin yan\u0131 s\u0131ra taraflar ve toplum i\u00e7in sundu\u011fu avantajlara g\u00f6z atal\u0131m.<\/p>\n\n\n\n
Yukar\u0131da yaz\u0131lanlardan yola \u00e7\u0131karak KKTC yarg\u0131s\u0131n\u0131n i\u015f y\u00fck\u00fcn\u00fcn hafifletilmesinin \u015fart oldu\u011funu, eksiklikleri ve bunlara hangi \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn bulunabilece\u011fini gayet a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade etti\u011fimize inan\u0131yorum. Bu yaz\u0131y\u0131 haz\u0131rlarken KKTC\u2019de ve yurtd\u0131\u015f\u0131nda ya\u015fayan hukuk\u00e7u arkada\u015flar\u0131mla defalarca g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcp onlar\u0131n da fikirlerini ald\u0131\u011f\u0131m\u0131 ve b\u00f6ylece vard\u0131\u011f\u0131m sonu\u00e7lar\u0131n sadece \u015fahsi kanaatim olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etmek isterim. O nedenle gerek siyasilerin gerekse yarg\u0131\u00e7lar\u0131n bu konuda yeni bir s\u00fcreci ba\u015flatmalar\u0131n\u0131 \u00fcmit ediyor ve bir\u00e7ok hukuk\u00e7unun ortak g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc olan \u00f6nerileri desteklemelerini temenni ediyorum.<\/p>\n\n\n\n
\u0130ki hafta sonra \u00fclkemiz i\u00e7in yeni bir kritik konuyla g\u00f6r\u00fc\u015fmek \u00fczere.<\/p>\n\n\n\n