Ge\u00e7en hafta G\u00fcney K\u0131br\u0131s\u2019\u0131n NATO \u00fcyeli\u011fi i\u00e7in ba\u015fvuru haz\u0131rl\u0131klar\u0131 b\u00f6lgenin en \u00f6nemli g\u00fcndem maddelerinden biri haline geldi. Bu geli\u015fme yaln\u0131zca b\u00f6lgesel g\u00fcvenlik ve diplomasi a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011fil, K\u0131br\u0131s meselesinde iki devletli \u00e7\u00f6z\u00fcm tezinin uluslararas\u0131 alanda kabul g\u00f6rmesi i\u00e7in de bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 olabilir. Ancak bu tarihi f\u0131rsat\u0131n de\u011ferlendirilmesi, T\u00fcrkiye\u2019nin diplomasi sahnesinde stratejik bir derinlik ve kararl\u0131l\u0131k g\u00f6stermesine ba\u011fl\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Jeopolitik Konjonkt\u00fcr: T\u00fcrkiye’nin Elini G\u00fc\u00e7lendiren Unsurlar<\/strong><\/p>\n\n\n\n Son d\u00f6nemde T\u00fcrkiye\u2019nin d\u0131\u015f politikadaki esnek ve yap\u0131c\u0131 tutumu, b\u00f6lgesel ili\u015fkilerde olumlu yans\u0131malar buldu. \u00d6rne\u011fin, Yunanistan ile son y\u0131llarda ini\u015fli \u00e7\u0131k\u0131\u015fl\u0131 seyreden ili\u015fkiler, T\u00fcrkiye Cumhurba\u015fkan\u0131 Erdo\u011fan\u2019\u0131n izledi\u011fi “olumlu g\u00fcndem” aray\u0131\u015f\u0131yla iyi veya k\u00f6t\u00fc yumu\u015fama d\u00f6nemine girmi\u015ftir. Erdo\u011fan, birka\u00e7 kez ve son olarak Avrupa Siyasi Toplulu\u011fu\u2019nun Budape\u015fte Zirvesi\u2019nde Rum Lideri Nikos Hristodulidis ile gayriresm\u00ee olarak bir araya gelmi\u015fti. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde, mevcut geli\u015fmelerin altyap\u0131s\u0131n\u0131n haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131 ve baz\u0131 mutabakat zeminlerinin olu\u015fturuldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bu ba\u011flamda, Atina ve G\u00fcney Lefko\u015fa’da T\u00fcrkiye ile do\u011frudan m\u00fczakere edilmesi gerekti\u011fine inanan bir kesimin varl\u0131\u011f\u0131, bu diplomatik kanallar\u0131n i\u015flerli\u011fini art\u0131rma potansiyeline sahiptir.<\/p>\n\n\n\n Benzer geli\u015fmeler, ge\u00e7mi\u015fte Ermenistan ile de ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. Erivan y\u00f6netimi, Nikol Pa\u015finyan d\u00f6neminde Azerbaycan\u2019\u0131n yan\u0131 s\u0131ra devlet kat\u0131nda T\u00fcrkiye ile de ili\u015fkileri normalle\u015ftirme yoluna gitmi\u015ftir. Benzer bir ad\u0131m neden Hristodulidis d\u00f6neminde K\u0131br\u0131s meselesi i\u00e7in at\u0131lmas\u0131n? \u00dcstelik b\u00f6lgede artan tansiyon do\u011frultusunda bar\u0131\u015f ve istikrar getirecek ad\u0131mlar\u0131 arzulayan Yunanistan ve k\u0131smen G\u00fcney K\u0131br\u0131s\u2019ta milli menfaatlerini ger\u00e7ek\u00e7i bir \u015fekilde g\u00f6zeten siyaset\u00e7ilerin iki devletli modeli ve NATO \u00fcyeli\u011fini kulislerde g\u00fcndeme getirdi\u011fi belirtilmektedir. <\/p>\n\n\n\n Bu ba\u011flamda, son d\u00f6nemde Yunanistan\u2019\u0131n G\u00fcney K\u0131br\u0131s\u2019a bak\u0131\u015f\u0131nda dikkat \u00e7ekici bir de\u011fi\u015fim ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 da ifade etmek gerekir. Ge\u00e7ti\u011fimiz haftalarda Yunan \u0130stihbarat Ajans\u0131, K\u0131br\u0131s Bar\u0131\u015f Harek\u00e2t\u0131\u2019na ili\u015fkin ar\u015fiv belgelerini payla\u015farak T\u00fcrkiye ve KKTC lehine bir ad\u0131m atm\u0131\u015ft\u0131r. Atina\u2019n\u0131n bu hamlesi, K\u0131br\u0131s sorununun temelinde yatan Yunanistan destekli K\u0131br\u0131s Askeri Darbesi\u2019nin, Yunan devletinden ziyade karanl\u0131k bir askeri diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn \u00fcr\u00fcn\u00fc oldu\u011funu vurgulayarak K\u0131br\u0131s konusunda bir zihniyet de\u011fi\u015fikli\u011fine i\u015faret etmektedir. Bu hamleyle Yunanistan, 1979\u2019da Atina Y\u00fcksek Mahkemesi\u2019nin verdi\u011fi karar\u0131 siyaseten de destekleyerek Bar\u0131\u015f Harek\u00e2t\u0131\u2019n\u0131 dolayl\u0131 olarak me\u015frula\u015ft\u0131rma y\u00f6n\u00fcnde bir ad\u0131m atm\u0131\u015ft\u0131r. Bu durum, ABD’nin ve Fransa’n\u0131n n\u00fcfuzunun ciddi derecede artt\u0131\u011f\u0131 Atina\u2019daki siyasi kap\u0131\u015fmalarda belirgin \u015fekilde \u00f6n plana \u00e7\u0131kan anti-emperyal kesimin T\u00fcrkiye ile uzla\u015fma \u00e7abalar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koymaktad\u0131r. B\u00f6yle bir ortamda T\u00fcrkiye\u2019nin NATO kozunu kullanarak KKTC lehine giri\u015fimde bulunmas\u0131 makul bir diplomatik hamle olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n G\u00fcney K\u0131br\u0131s\u2019\u0131n NATO \u00dcyeli\u011fi: \u015eartl\u0131 Kabul Stratejisi<\/strong><\/p>\n\n\n\n Zira G\u00fcney K\u0131br\u0131s\u2019\u0131n NATO \u00fcyeli\u011fi, T\u00fcrkiye\u2019nin veto yetkisi nedeniyle Ankara\u2019n\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131na uygun \u015fartlar\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, T\u00fcrk H\u00fck\u00fcmetinin bu s\u00fcre\u00e7te belirli stratejik hedefleri \u00f6n plana \u00e7\u0131karmas\u0131 \u00f6nemlidir:<\/p>\n\n\n\n 1. \u0130ki Devletli \u00c7\u00f6z\u00fcm Modelinin veya Egemen E\u015fitli\u011fin Tan\u0131nmas\u0131:<\/strong> KKTC\u2019nin ba\u011f\u0131ms\u0131z bir devlet olarak uluslararas\u0131 alanda kabul edilmesi, G\u00fcney K\u0131br\u0131s\u2019\u0131n NATO \u00fcyeli\u011fi kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019nin yeg\u00e2ne \u00f6n ko\u015fulu olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n 2. Garanti ve \u0130ttifak Anla\u015fmalar\u0131n\u0131n Korunmas\u0131:<\/strong> NATO \u00fcyeli\u011fi durumunda, mevcut garanti sistemi ve T\u00fcrkiye\u2019nin adadaki etkin varl\u0131\u011f\u0131 korunmal\u0131d\u0131r. Aksi takdirde, bu durum KKTC ve dolayl\u0131 olarak T\u00fcrkiye i\u00e7in bir g\u00fcvenlik tehdidi olu\u015fturabilir.<\/p>\n\n\n\n Yaz\u0131lanlara elbette temkinli yakla\u015fanlar olabilir. Fakat bu minvalde unutulmamal\u0131d\u0131r ki G\u00fcney K\u0131br\u0131s zaten bug\u00fcn Bat\u0131l\u0131 g\u00fc\u00e7lerin askeri \u00fcss\u00fc haline gelmi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131yla G\u00fcney Lefko\u015fa\u2019n\u0131n NATO\u2019ya olas\u0131 \u00fcyeli\u011fi, askeri a\u00e7\u0131dan T\u00fcrkiye i\u00e7in bir \u015fey de\u011fi\u015ftirmeyecektir. Ancak burada sunulan f\u0131rsat, K\u0131br\u0131s T\u00fcrklerini prangalar\u0131ndan kurtararak T\u00fcrkiye\u2019ye b\u00f6lgede daha fazla esneklik kazand\u0131racakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n T\u00fcrk Devletleri Te\u015fkilat\u0131\u2019n\u0131n Rol\u00fc ve KKTC<\/strong>\u2019nin Tan\u0131nma S\u00fcrecine Katk\u0131s\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n Bu olgular \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda T\u00fcrk Devletleri Te\u015fkilat\u0131\u2019n\u0131n (TDT) rol\u00fc de \u00f6nemlidir. Ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131llarda jeopolitik \u00f6nemini art\u0131ran, b\u00f6lgesel istikrar ve Bat\u0131\u2019n\u0131n enerji g\u00fcvenli\u011fi konular\u0131nda stratejik bir akt\u00f6r haline gelen TDT, T\u00fcrkiye\u2019nin \u015fartl\u0131 kabul\u00fcnde dolayl\u0131 olarak \u00f6nemli bir rol \u00fcstlenebilir. Zira te\u015fkilata \u00fcye \u00fclkeler, co\u011frafi konumlar\u0131 ve enerji kaynaklar\u0131 nedeniyle Rusya-Ukrayna Sava\u015f\u0131 sonras\u0131nda Bat\u0131 i\u00e7in daha kritik bir hale gelmi\u015ftir. Bu ba\u011flamda, Avrupa Birli\u011fi \u00fcyesi Macaristan\u2019\u0131n da TDT\u2019ye \u00fcye olmas\u0131, te\u015fkilat\u0131n uluslararas\u0131 arenadaki etkisini daha da g\u00fc\u00e7lendirmektedir. Ancak bu artan jeopolitik etkinlik, Bat\u0131\u2019n\u0131n dikkatini \u00e7ekmi\u015f ve TDT zaman zaman Bat\u0131\u2019dan tepkiler alm\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n\n\n\n Bu s\u00fcre\u00e7te, KKTC\u2019nin T\u00fcrk Devletleri Te\u015fkilat\u0131\u2019na g\u00f6zlemci olarak dahil edilmesi ve giderek bu yap\u0131ya entegre edilmesi, KKTC\u2019nin uluslararas\u0131 alandaki g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc art\u0131ran \u00f6nemli bir ad\u0131md\u0131r. Te\u015fkilata \u00fcye baz\u0131 \u00fclkelerin KKTC ile diplomasi trafi\u011fini art\u0131rmas\u0131, gerek yerinde gerekse d\u0131\u015f temsilciliklerde daha geni\u015f temaslar kurmas\u0131, KKTC ger\u00e7e\u011finin uluslararas\u0131 toplum taraf\u0131ndan sessizce kabul g\u00f6rmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Bat\u0131, bu ger\u00e7e\u011fi daha fazla g\u00f6rmezden gelemeyecektir.<\/p>\n\n\n\n Bu durum, T\u00fcrkiye\u2019nin NATO nezdinde G\u00fcney K\u0131br\u0131s\u2019\u0131n \u00fcyelik ba\u015fvurusuna kar\u015f\u0131l\u0131k iki devletli \u00e7\u00f6z\u00fcm talebini g\u00fc\u00e7lendirecek bir arg\u00fcman olarak kullan\u0131labilir. Lakin T\u00fcrk Devletleri Te\u015fkilat\u0131\u2019n\u0131n jeopolitik a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131, T\u00fcrkiye\u2019nin K\u0131br\u0131s konusunda \u0131srarla vurgulad\u0131\u011f\u0131 iki devletli \u00e7\u00f6z\u00fcm modelinin ger\u00e7ekli\u011fini ve uygulanabilirli\u011fini uluslararas\u0131 alanda daha inand\u0131r\u0131c\u0131 hale getirmektedir. Bat\u0131\u2019n\u0131n enerji g\u00fcvenli\u011fi ve b\u00f6lgesel denge a\u00e7\u0131s\u0131ndan TDT\u2019ye olan ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131, T\u00fcrkiye\u2019nin s\u00f6zlerini ve taleplerini daha ciddi bir bi\u00e7imde dikkate almas\u0131n\u0131 gerektirecektir. KKTC\u2019nin TDT \u00e7at\u0131s\u0131 alt\u0131ndaki varl\u0131\u011f\u0131 yaln\u0131zca sembolik de\u011fil, ayn\u0131 zamanda stratejik bir \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Sonu\u00e7<\/strong><\/p>\n\n\n\n G\u00fcney K\u0131br\u0131s\u2019\u0131n NATO \u00fcyelik ba\u015fvurusu, T\u00fcrkiye\u2019nin iki devletli \u00e7\u00f6z\u00fcm tezini hayata ge\u00e7irmek i\u00e7in e\u015fsiz bir f\u0131rsat sunmaktad\u0131r. T\u00fcrkiye, veto yetkisini bir ara\u00e7 olarak kullanmal\u0131 ve bu s\u00fcre\u00e7te KKTC\u2019nin uluslararas\u0131 alanda tan\u0131nmas\u0131n\u0131 bir \u00f6n ko\u015ful olarak \u00f6ne s\u00fcrmelidir. Atina ve Lefko\u015fa\u2019da olu\u015fan olumlu atmosfer ve Hristodulidis\u2019in pragmatik y\u00f6netimi, T\u00fcrkiye\u2019nin bu talebini hayata ge\u00e7irmesi i\u00e7in bir zemin haz\u0131rlamaktad\u0131r. Jeopolitik dengelerin T\u00fcrkiye lehine oldu\u011fu bu d\u00f6nemde stratejik bir diplomasi y\u00fcr\u00fctmek, yaln\u0131zca K\u0131br\u0131s meselesinde de\u011fil, b\u00f6lgesel dengelerde de T\u00fcrkiye\u2019yi daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir konuma ta\u015f\u0131yacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Bu haftaki yaz\u0131m\u0131 tamamlamadan \u00f6nce, siz de\u011ferli okurlar\u0131m\u0131n aff\u0131na s\u0131\u011f\u0131narak bir geli\u015fmeyi payla\u015fmak isterim: Son k\u00f6\u015fe yaz\u0131m, Amiral Cihat Yayc\u0131\u2019n\u0131n ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131ndaki T\u00dcRK DEGS platformunda yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in Pandora\u2019da yer almam\u0131\u015ft\u0131r. Bu vesileyle, T\u00fcrk\u00e7e ve \u0130ngilizce olarak t\u00fcm platformlarda yay\u0131mlanan yaz\u0131lar\u0131m\u0131 takip edebilece\u011finiz ki\u015fisel web siteme a\u015fa\u011f\u0131daki ba\u011flant\u0131dan g\u00f6z atabilece\u011finizi hat\u0131rlatmak isterim:<\/p>\n\n\n\n kaancenkadasoy.com<\/p>\n\n\n\n *****<\/p>\n\n\n\n